Voor de soep:
Optioneel:
Roux:
De Slowaakse kerstkoolsoep Vianočná Kapustnica is een traditioneel winter- en feestgerecht uit Slowakije. De soep draait om zuurkool, dat als belangrijkste smaakmaker de basis vormt. Zuurkool, paddenstoelen, kolen en soms bonen maakten eeuwenlang deel uit van de boerenkeuken. Deze ingrediënten waren goedkoop, voedzaam en vooral goed houdbaar tijdens strenge winters. Daarom werd Kapustnica al vroeg een klassiek wintergerecht, lang voordat het onderdeel werd van kersttradities.
In Slowakije speelde zuurkool een grote rol in het dagelijkse leven. Het bevatte vitamine C, hield mensen gezond en was het hele jaar beschikbaar. Hierdoor stond het vaak op tafel, vooral wanneer er weinig verse groenten waren. Door die praktische waarde groeide Kapustnica uit tot een stevige, verwarmende soep die gezinnen makkelijk konden delen.
Toen het christendom in Slowakije overnam, veranderden ook de eetgewoonten rondom Vianočná (Kerst). Kapustnica werd hét kerstgerecht omdat ze in de vastenperiode geen vlees eten. Daardoor ontstond de vastenversie, met onder andere paddenstoelen, gedroogd fruit en soms room.
Zuurkool kreeg een symbolische betekenis: het stond voor zuivering en voorspoed. Daarnaast geloofde ze dat paddenstoelen een verbinding vormden met beschermende bosgeesten.
Na de kerstavondmis werd er weer vlees gegeten. Daardoor verschenen twee varianten van deze Slowaakse zuurkoolsoep:
de vastenversie zonder vlees
de feestversie met gerookt vlees, klobása en spek
Beiden zie je vaak terug op tafel van Slowaakse families.
Kapustnica bevatte niet alleen smaak, maar ook betekenis. Zuurkool stond voor rijkdom en overvloed: hoe voller de pot, hoe voorspoediger het nieuwe jaar. Gerookt vlees gaf bescherming en gedroogde paddenstoelen brachten geluk.
Daarnaast stond het delen van één grote pot symbool voor eenheid binnen de familie. In sommige dorpen eerde ze zelfs de voorouders door de eerste lepel aan hen op te dragen.
Tijdens Štedrý večer (kerstavond) vormt Kapustnica een van de belangrijkste gerechten. De soep past bij het idee van gulheid en overvloed, want “Štedrý” betekent letterlijk “gul”. Een rijkgevulde Slowaakse wintersoep verbeeldde een goed en voorspoedig jaar.
Daarnaast wordt Kapustnica op 31 december vaak opnieuw gegeten. De soep verwarmt op koude winternachten, reinigt symbolisch het oude jaar en geeft energie voor het nieuwe.
Veel Slowaken zeggen dat je jaar goed begint wanneer je de eerste dag opent met een stevige kom Kapustnica. Bovendien zou de soep goed helpen tegen een kater.
Onze collega Natasja, die Nederlands-Slowaaks is, deelt het recept uit het kookboek Slovegán. Dankzij haar persoonlijke achtergrond geeft ze niet alleen het recept, maar ook extra context over hoe de soep in Slowaakse gezinnen wordt bereid.
